Parlament Europejski podczas dzisiejszej sesji plenarnej przyjął sprawozdania zawierające rekomendacje dla Rady, Komisji oraz Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych w sprawie umowy stowarzyszeniowej między UE a Ukrainą. Autorem sprawozdania jest eurodeputowany Ryszard Legutko, przewodniczący delegacji PiS do PE, wiceprzewodniczący Grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów oraz Stały Sprawozdawca Parlamentu ds. Ukrainy.
Na konferencji prasowej, wnioskując o możliwie szybkie parafowanie układu stowarzyszeniowego z Ukrainą, Ryszard Legutko (EKR) podkreślił znaczenie tej umowy:
„Ukraina jest krajem ważnym z punktu widzenia całej architektury bezpieczeństwa i równowagi europejskiej. Układ stowarzyszeniowy ma sprawić, aby Ukraina znalazła się wzachodniej części sceny politycznej”.
„Układ Stowarzyszeniowy z Ukrainą jest najdalej idącym układem tego typu, zwiastuje nową generację układów o stowarzyszeniu i przewiduje niespotykany dotychczas stopień integracji między Unią Europejską a krajem trzecim. Stworzy skuteczniejsze ramy do dwustronnego dialogu i pozwoli na lepsze monitorowanie przestrzegania zobowiązań podjętych przez Ukrainę w ramach niniejszej umowy, w tym w odniesieniu do naszych podstawowych wartości. Podpisując umowę Ukraina zobowiązałaby się do wdrożenia ogromnej części unijnego prawodawstwa, co powinno zasadniczo zmienić jej system i wprowadzić standardy, normy oraz reguły charakterystyczne dla UE. Ukraina, związałaby się z Unią Europejską oraz przyjęła jej zasady, stanowiąc dla Ukrainy narzędzie i plan działania umożliwiające kierowanie procesem przeprowadzania wewnętrznych reform„- powiedział.
Ostatnie wydarzenia na Ukrainie, zwłaszcza dotyczące procesu i wyroku w sprawie byłej premier Julii Tymoszenko oraz innych ministrów, wzbudziły w UE poważne zaniepokojenie. W sprawozdaniu skrytykowano podjęte przez ukraińskie władze decyzje, które stoją w sprzeczności z demokratycznymi wartościami.
„W następstwie procesu i skazania Julii Tymoszenko sytuacja znacznie się skomplikowała. Niemniej warto działać na rzecz umowy, która wprowadza mechanizmy kontrolne, pozwalające wywierać presję, włącznie z możliwością zawieszenia umowy. Parafowanie umowy ułatwi zarówno państwom członkowskim i instytucjom europejskim, jak również władzom Ukrainy znalezienie zadowalającego rozwiązania, które rozładuje obecnie panujące napięcie i pozwoli zapobiec podobnym problemom w przyszłości”.
Paweł Zalewski (EPP) podkreślił, że wspólnym celem jest stworzenie dla Ukrainy instrumentu dla demokratyzacji i modernizacji poprzez wprowadzenie standardów europejskich. Instrument ten przeznaczony jest głównie dla kreowania społeczeństwa obywatelskiego, którego do tej pory takiego instrumentu było pozbawione.
„Jeśli umowa zostanie zrealizowana w praktyce oznacza to zintegrowanie całej gospodarki ukraińskiej z gospodarką europejską oraz zniesienie barier taryfowych dla eksportu europejskiego. Jest to szczególnie ważne w czasie kryzysu i jest nadzieją na polepszenie fatalnego klimatu inwestycyjnego. Umowa będzie integrowała gospodarkę ukraińską z gospodarką UE poprzez przyjęcie standardów europejskich. Dotyczy właściwie wszystkich sektorów od energetyki - gdzie mówimy o liberalizacji usług inwestycji w sektorze energetycznym, przez rolnictwo - gdzie rolnictwo ukraińskie otrzyma zwiększone kwoty eksportu płodów rolnych (ziarna, mięsa i przetworów). Umowa dotyczy chociażby kwestii standardów produkcji. Będziemy dążyć do kompatybilności rynków UE i Ukrainy.” - powiedział
„Nie stawiamy warunków parafowania umowy, chcemy, żeby ono nastąpiło jak najszybciej, jeszcze w grudniu, lecz oczekujemy że jeszcze przed jej podpisaniem na Ukrainie będą widoczne postępy w procesie demokratyzacji. Umowa stowarzyszeniowa z Ukrainą jest bezprecendensowa - idzie znacznie dalej i ma znacznie szersze aspiracje, niż umowa stowarzyszeniowa podpisana z Polską z 1992r.”
W przyjętym przez PE sprawozdaniu zalecono dokonanie wszelkich niezbędnych przygotowań w celu szybkiego parafowania umowy stowarzyszeniowej między UE a Ukrainą najlepiej przed końcem 2011 r., zgodnie z postulatami zawartymi w rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 27 października 2011 r. Ukraińskie władze wielokrotnie potwierdziły swoje zaangażowanie na rzecz integracji europejskiej oraz długofalowy cel, jakim jest przystąpienie Ukrainy do Unii Europejskiej. Umowa o stowarzyszeniu z Ukrainą jest pierwszym tego typu porozumieniem z państwem uczestniczącym w Partnerstwie Wschodnim.
Ostatnie wydarzenia na Ukrainie, zwłaszcza dotyczące procesu i wyroku w sprawie byłej premier Julii Tymoszenko oraz innych ministrów, wzbudziły w UE poważne zaniepokojenie. W sprawozdaniu skrytykowano podjęte przez ukraińskie władze decyzje, stojące w sprzeczności z unijnymi wartościami. Niemniej jednak zgodnie z głównym przesłaniem miejsce Ukrainy jest w Europie, a układ o stowarzyszeniu jest najlepszym narzędziem umożliwiającym realizację tego przesłania.
W sprawozdaniu określono zalecenia dla Rady, Komisji i ESDZ oraz skoncentrowano się na:
1) zdecydowanym poparciu sprawnego zakończenia trwających negocjacji i szybkiego podpisania układu o stowarzyszeniu;
2) potrzebie zapewnienia przez UE wystarczających zasobów finansowych i ludzkich, mających pomóc Ukrainie w realizacji procesu wdrażania wymaganej przez umowę części dorobku wspólnotowego, co będzie dla dla Ukrainy procesem kosztownym i trudnym. W związku z tym w sprawozdaniu skoncentrowano się nie tylko na pomocy finansowej, ale również na kwestii wymiany urzędników służby cywilnej, a także ekspertów technicznych i prawnych;
3) konieczności zobowiązania się przez UE do stałego wspierania przeprowadzanych na Ukrainie reform. Ważne jest też, aby Ukraina wypełniała podjęte przez siebie zobowiązania, określając wyraźnie kryteria oceny ich wypełniania. W związku z tym w sprawozdaniu położono nacisk na konieczność opracowania sposobów kontroli trwającego procesu wdrażania;
4) ważnej kwestii możliwie jak największego zaangażowania obywateli Ukrainy i społeczeństwa obywatelskiego, gdyż bez tego zaangażowania łatwo będzie zatracić istotę tego, czym powinna być integracja Ukrainy i UE. W związku z tym w sprawozdaniu poruszono kwestię szybkiego stworzenia systemu bezwizowego w celu zwiększenia intensywności kontaktów międzyludzkich.