Podczas środowej (16.12.2009) debaty PE w Strasburgu poseł Ryszard Czarnecki (PIS/EKR) pytał przedstawicielkę szwedzkiej prezydencji, Cecilię Malmström, "czy Rada zamierza zobowiązać rząd Litwy do przestrzegania praw mniejszości narodowych, w kontekście dyskryminacji mniejszości polskiej w tym kraju".Jako przykłady nierównego traktowania Polaków na Litwie, Czarnecki wymienił kwestię wymuszania niepolskiej pisowni nazwisk, zakaz stosowania dwujęzycznych nazw miejscowości i brak zwrotu majątku zabranego przez sowieckie władze.
W odpowiedzi, Malmström zapewniła, że " Rada jest i będzie zaangażowana w zapobieganie i wykorzenianie wszelkich form zachowań poniżających i dyskryminujących". Zauważyła także, że "kwestie podniesione w debacie przez pana Czarneckiego są obecnie badane przez odpowiednie organy Rady Europy".
Czarnecki wyraził zadowolenie z zapewnienia, że "Rada będzie przeciwdziałać wszelkim formom dyskryminacji mniejszości narodowych na terenie Unii Europejskiej, w tym mniejszości polskiej na Litwie". Jednocześnie podkreślił, że dyskryminacyjne działania litewskiego rządu mają charakter systematyczny i wymagają nieustannego monitorowania przez Radę.
Poniżej pełny tekst debaty:
Ryszard Czarnecki: Czy Rada zamierza zobowiązać rząd Litwy do przestrzegania praw mniejszości narodowych w kontekście dyskryminacji mniejszości polskiej w tym kraju, co ma miejsce od dłuższego czasu i przejawia się w obszarze wymuszania niepolskiej pisowni nazwisk, w sferze edukacji, zakazu dwujęzyczności w nazwach miejscowości, czy braku zwrotu zabranego Polakom przez władze radzieckie majątku? Kiedy takie działania Rady mogą nastąpić?
Cecilia Malmström: Rada potwierdza pierwszorzędność praw podstawowych i praw człowieka, zawartych w traktatach i w Karcie Praw Podstawowych. Rada jest i będzie zaangażowana w zapobieganie i wykorzenianie wszelkich form zachowań poniżających i dyskryminujących."
Chciałabym zauważyć, że kwestie dotyczące ochrony praw mniejszości leżą także w zakresie działalności Rady Europy, zgodnie z jej konwencją ramową o ochronie mniejszości narodowych. Kwestie podniesione w debacie przez pana Czarneckiego są obecnie badane przez odpowiednie organy Rady Europy. W szczególności, zgodnie z Dyrektywą Rady nr 2000/43/EC z dnia 29 czerwca 2000 roku, wprowadzającą zasadę równego traktowania osób niezależnie od pochodzenia rasowego czy etnicznego, ochronę przed dyskryminacją na gruncie pochodzenia etnicznego lub rasowego, niezależnie od statusu prawnego. Zakres prawnej ochrony tej dyrektywy obejmuje kwestie zatrudnienia, pomocy społecznej, edukacji i dostępu do dóbr i usług.. Zadaniem Komisji Europejskiej jest monitorowanie wdrażania i stosowania unijnego prawa w krajach członkowskich.
W końcu, Program Sztokholmski, zatwierdzony przez Radę Europejską 10 i 11 grudnia bieżącego roku, potrzeba dodatkowych propozycji, dotyczących grup szczególnie narażonych na dyskryminację, zgodnie z szacunkami powstałymi w świetle doświadczeń uzyskanych dzięki wprowadzaniu zapisów Konwencji Haskiej z 2000 roku na temat międzynarodowej ochrony osób dorosłych, której stronami staną się one w przyszłości.
Ryszard Czarnecki: Bardzo dziękuję Pani Minister, Pani Komisarz, za tę odpowiedź, zwłaszcza za podkreślenie, że Rada będzie przeciwdziałać wszelkim formom dyskryminacji mniejszości narodowych na terenie Unii Europejskiej, w tym mniejszości polskiej na Litwie. To bardzo ważne stwierdzenie. Za to dziękuję! Chciałbym podkreślić, że mamy do czynienia, niestety, z systematycznym działaniem władz litewskich odnośnie do szkolnictwa i nazw dwujęzycznych w różnych miejscowościach i na różnych szczeblach administracyjnych. Jest to więc rzecz niesłychanie istotna i bardzo proszę o monitorowanie tej kwestii przez Radę.
Cecilia Malmström: Mogę tylko powtórzyć zasady, na których opiera się Unia Europejska i których -naturalnie - broni Komisja.
A także to, że przypadki, o których mówił pan Czarnecki są obecnie badane przez odpowiednie organy Rady Europy oraz, że w przypadku jakiejkolwiek innej formy dyskryminacji, do zadań Komisji należy dopilnowanie, by kraje członkowskie przestrzegały traktatów i prawa unijnego.