Partia polityczna Prawo i Sprawiedliwość, PiS, powstała 13 czerwca 2001 r. (choć pierwszy komitet lokalny powstał już 22 marca 2001 r.) na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości od czerwca 2000 r. do lipca 2001 r. Działacze PiS wywodzą się w większości ze środowisk dawnej Akcji Wyborczej „Solidarność” (Porozumienia Centrum, Stronnictwa Konserwatywno Ludowego, Zjednoczenia Chrześcijańsko Narodowego) i Ruchu Odbudowy Polski.

Pierwszym Prezesem PiS w 2001 r. został Lech Kaczyński. Na czele partii stał do 2003 r. Potem do 2006 r. pełnił funkcję honorowego prezesa partii.

Od 2003 r. Prezesem PiS i Przewodniczącym Zarządu Głównego był Jarosław Kaczyński. Na II Kongresie PiS w Łodzi, w czerwcu 2006 r. został ponownie wybrany na prezesa partii. Funkcję Przewodniczącego Zarządu Głównego oraz Sekretarza Generalnego objął Joachim Brudziński, decyzją Rady Politycznej PiS z dnia 08.07.2006 r. 11.01.2007 r. złożył on jednak rezygnację z pełnienia funkcji Sekretarza Generalnego. 12.01.2008 r. Rada Polityczna PiS wybrała na to stanowisko Jarosława Zielińskiego.

26 września 2009 r. 4. posiedzenie II Kongresu PiS przyjęło nowy Statut PiS, który m.in. zlikwidował funkcje Przewodniczącego Zarządu Głównego i Sekretarza Generalnego, a powołał do istnienia Komitet Wykonawczy. Jego przewodniczącym został Joachim Brudziński.

Partia ma trzech wiceprezesów. Są nimi Adam Lipiński i Beata Szydło.

Partia ma organizację młodzieżową, jaką jest Forum Młodych PiS, której przewodniczy Marcin Mastalerek. Założycielem FM PiS jest obecny poseł Maks Kraczkowski.

PiS liczy dziś ponad 20 tysięcy członków.